Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πουτιν υπογράμμισε την κοινή βούληση της χώρας του και της Τουρκίας να “αποκαταστήσουν τον διάλογο και τις σχέσεις” μεταξύ τους υποδεχόμενος σήμερα στην Αγία Πετρούπολη, έπειτα από εννέα μήνες διπλωματικής κρίσης, τον τούρκο ομόλογό του Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος υπογράμμισε από την πλευρά του πως οι τουρκο-ρωσικές σχέσεις εισέρχονται σε μια “πολύ διαφορετική περίοδο” και πως η αλληλεγγύη ανάμεσα στις δύο χώρες θα βοηθήσει στην επίλυση περιφερειακών προβλημάτων.
Ο Πούτιν ξεκαθάρισε πως επιθυμία του είναι να αποκατασταθούν οι σχέσεις με την Τουρκία σε οικονομικό επίπεδο και σχετικά με την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας. Το κλίμα της συνάντησης δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με εκείνο το ψυχροπολεμικό που επικρατούσε ανάμεσα στις δύο πλευρές μετά την κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους από τουρκικά F-16. Προφανώς η συγγνώμη του Ερντογάν ήταν το έναυσμα για να γεφυρωθεί το χάσμα στις σχέσεις των δύο χωρών.
Πούτιν: «Θέλουμε την αποκατάσταση των σχέσεων»
«Θέλουμε την αποκατάσταση των σχέσεων. Των οικονομικών δεσμών και του αγώνα κατά της τρομοκρατίας. Είμαστε πολύ χαρούμενοι για αυτή τη δυνατότητα», είπε ο Πούτιν, καταδικάζοντας τις «αντισυνταγματικές ενέργειες» στην Τουρκία, αναφερόμενος στην απόπειρα πραξικοπήματος. «Καταδικάζουμε τις αντισυνταγματικές ενέργειες στην Τουρκία. Ελπίζω ο τουρκικός λαός να μπορεί να επιλύσει την κατάσταση», είπε χαρακτηριστικά ο Ρώσος πρόεδρος.
Ερντογάν: «Μπορούμε να λύσουμε προβλήματα μαζί»
Από την πλευρά του, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε: «Έχουμε πολλά να συζητήσουμε. Η περιοχή έχει πολιτικές προσδοκίες από την Τουρκία και τη Ρωσία. Μπορούμε να λύσουμε προβλήματα μαζί». Μάλιστα ο Ερντογάν ευχαρίστησε θερμά τον Πούτιν για το ενδιαφέρον που έδειξε και τον κάλεσε στο τηλέφωνο τη νύχτα της 15ης Ιουλίου, όταν έγινε η απόπειρα ανατροπής του. «Η κλήση σας μετά την απόπειρα πραξικοπήματος με έκανε πολύ χαρούμενο», είπε ο Ερντογάν.
Το παρασκήνιο πίσω από τη συμφιλίωση
Η Ρωσία και η Τουρκία διαπραγματεύθηκαν μυστικά τη συμφιλίωση τους στην Τασκένδη, την πρωτεύουσα του Ουζμπεκιστάν, έπειτα από μια μεσολάβηση η οποία πραγματοποιήθηκε κυρίως από έναν Τούρκο επιχειρηματία και τον πρόεδρο του Καζακστάν Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ, αναφέρει σήμερα ο τουρκικός Τύπος.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συναντά σήμερα στην Αγία Πετρούπολη τον ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν για να επισφραγίσει αυτή τη συμφιλίωση, έπειτα από μήνες διπλωματικής ψυχρότητας.
Η επίσκεψη αυτή πραγματοποιείται μόλις έναν μήνα μετά τη συμφιλίωση, στα τέλη Ιουνίου, η οποία κατέστη δυνατή αφού ο Ερντογάν εξέφρασε τη “λύπη” του για την κατάρριψη τον Νοέμβριο από τουρκικά καταδιωκτικά ενός ρωσικού μαχητικού αεροπλάνου πάνω από τα τουρκο-συριακά σύνορα.
Σύμφωνα με την εφημερίδα Hurriyet, η Τουρκία είχε αρχίσει να βολιδοσκοπεί τη Ρωσία για να τερματισθεί η κρίση μέσω του Τσαβίτ Τσαγκλάρ, ενός επιχειρηματία και πρώην υπουργού.
Αυτός ο τελευταίος έχει καλές σχέσεις με τον επικεφαλής της ρωσικής δημοκρατίας του Νταγκεστάν στον Καύκασο, τον Ραμαζάν Αμπντουλατίποφ, ο οποίος έχει με τη σειρά του πρόσβαση στον σύμβουλο εξωτερικής πολιτικής του Ρώσου προέδρου, τον Γιούρι Ουσάκοφ.
Η Άγκυρα άρχισε να συντάσσει μια επιστολή προς τη Μόσχα για να εκφράσει τη λύπη της για το αεροπορικό επεισόδιο ώστε να ξεπερασθεί η κρίση.
Ο πρόεδρος Ναζαρμπάγεφ, ο οποίος διατηρεί καλές σχέσεις με τον Πούτιν και τον Ερντογάν, δήλωσε στις 22 Ιουνίου στην Άγκυρα, αφού συναντήθηκε με τον ρώσο ηγέτη, ότι είναι η κατάλληλη στιγμή για να του αποσταλεί αυτή η επιστολή.
Έτσι στις 24 Ιουνίου, έπειτα από αίτημα του ουζμπέκου προέδρου, ο εκπρόσωπος του Ερντογάν, ο Ιμπραήμ Καλίν, έσπευσε στην Τασκένδη, όπου ο Πούτιν συμμετείχε στη σύνοδο του οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης.
Η επιστολή επιδόθηκε στον σύμβουλο εξωτερικής πολιτικής του Ρώσου προέδρου και ο Πούτιν έδωσε τότε το πράσινο φως για τη συμφιλίωση, υποστηρίζει η Hurriyet.
Στη συνέχεια τα δύο μέρη δημοσιοποίησαν την επιστολή στις 27 Ιουνίου, ανοίγοντας τον δρόμο για τον τερματισμό της κρίσης, η οποία υπήρξε εξαιρετικά επιβλαβής για την τουρκική οικονομία.
Σημείωσε πως αισθάνεται «θλίψη» από την «απαράδεκτη» συμπεριφορά των Δυτικών, προσθέτοντας αιχμηρά ότι θα πρέπει να καταλάβουν τι είδους απειλή αντιμετωπίζει η Τουρκία προτού την κρίνουν.
«Ο Δυτικός κόσμος πρέπει να δείξει αλληλεγγύη προς την Τουρκία, η οποία έχει υιοθετήσει τις δημοκρατικές αξίες του. Δυστυχώς, οι Δυτικοί ηγέτες έχουν προτιμήσει να αφήσουν τον τουρκικό λαό μοναχό», τόνισε ο κ. Ερντογάν, συμπληρώνοντας με νόημα πως ο αριθμός των συλλήψεων μετά το πραξικόπημα δεν θα πρέπει να αποτελεί ζήτημα στην Ε.Ε. και τις ΗΠΑ.
Ο τούρκος πρόεδρος αντιπαρέβαλλε μάλιστα τη στάση της Δύσης με την πολύ πιο ανεκτική γραμμή που έχει τηρήσει η Ρωσία.
«Όταν ο κ. Πούτιν μου τηλεφώνησε για να δώσει τα συλλυπητήριά του, δεν μου άσκησε κριτική για τον αριθμό των στρατιωτικών ή των δημοσίων υπαλλήλων που έχουν απολυθεί. Ενώ οι Ευρωπαίοι με ρώτησαν: ‘Γιατί έχουν προσαχθεί τόσοι στρατιώτες; γιατί έχουν απολυθεί τόσοι δημόσιοι υπάλληλοι’».
Στο πλαίσιο αυτό, ο τούρκος πρόεδρος προειδοποίησε εκ νέου την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι η Τουρκία θα αποχωρήσει από τη συμφωνία για το προσφυγικό εάν δεν απελευθερωθούν οι θεωρήσεις εισόδου για τα τουρκικά διαβατήρια.
Ο κ. Ερντογάν κατηγόρησε την Ε.Ε. ότι δεν έχει φερθεί με «ειλικρίνεια» στην Τουρκία σε αυτό το μέτωπο, προσθέτοντας ότι ο αρχικός στόχος για άρση των βίζα ήταν η 1η Ιουνίου.
«Εάν τα αιτήματά μας δεν ικανοποιηθούν, τότε οι επαναπροωθήσεις δεν θα είναι πια δυνατές», είπε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στις επαναπροωθήσεις προσφύγων και μεταναστών που γίνονται από τα ελληνικά νησιά προς τα τουρκικά παράλια.
Συνάντηση δύο «φίλων»
Στην ατζέντα Πούτιν-Ερντιγάν αναμένεται να βρεθεί πληθώρα θεμάτων, όπως η Συρία – όπου οι δύο ηγέτες στηρίζουν αντίπαλες πλευρές – η αναβίωση του αγωγού Turkish Stream που θα μεταφέρει ρωσικό φυσικό αέριο στην Ε.Ε. μέσω Τουρκίας και Ελλάδας, το διμερές εμπόριο και η πλήρης άρση των ρωσικών οικονομικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά την αμφιλεγόμενη κατάρριψη ενός ρωσικού πολεμικού αεροσκάφους από τουρκικά F-16 το Νοέμβριο.
Άγνωστο πάντως παραμένει το κατά πόσον η επαναπροσέγγιση ανάμεσα σε Άγκυρα και Μόσχα αποτελεί έναν γάμο προσωρινού συμφέροντος ή δυνητικός στρατηγικός επαναπροσανατολισμός της Τουρκίας, παρά τις ιστορικές σχέσεις που έχει με τη Δύση.
Υπενθυμίζεται άλλωστε πως η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο NATO και είναι βαθιά ενταγμένη στη Συμμαχία, έχει μεγάλες εμπορικές σχέσεις με την Ευρώπη – πολύ μεγαλύτερες σε σχέση με τη Ρωσία – και δέχεται τεράστιες ιδιωτικές επενδύσεις από τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. κάθε χρόνο.
