Η ΕΕ και η Τουρκία συνήψαν μια χωρίς προηγούμενο και αμφιλεγόμενη συμφωνία με στόχο να μπει ένα τέλος στη ροή των μεταναστών προς την Ευρώπη, όμως η εφαρμογή της αναμένεται ότι θα είναι πολύ περίπλοκη.
Το βασικό μέτρο της, “προσωρινό και έκτακτο”, προβλέπει την επιστροφή στην Τουρκία όλων των μεταναστών που θα φθάνουν από την Κυριακή στα ελληνικά νησιά, περιλαμβανομένων των αιτούντων άσυλο, όπως των Σύρων που διαφεύγουν του πολέμου.
“Είναι μια ιστορική ημέρα”, δήλωσε χθες ο τούρκος πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου. “Σήμερα συνειδητοποιήσαμε ότι η Τουρκία και η ΕΕ έχουν το ίδιο πεπρωμένο”.
Καθώς μια ανθρωπιστική κρίση επαπειλείται στην Ελλάδα, όπου 46.000 μετανάστες είναι αποκλεισμένοι σε κακές συνθήκες μπροστά στη λεγόμενη “οδό των Βαλκανίων” που έχει πλέον κλείσει, η πίεση προς τους Ευρωπαίους για να βρουν επιτέλους μια λύση ήταν πολύ μεγάλη.
Μετά την άφιξη 1,2 εκατ. μεταναστών πέρυσι, οι περισσότεροι από τους οποίους διέφευγαν από τους πολέμους στη Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν, η ΕΕ διχάσθηκε όσο ποτέ άλλοτε τους τελευταίους μήνες όσον αφορά την απάντηση που θα έπρεπε να δώσει.
“Δεν είμαστε υπερήφανοι”
Ορισμένα κράτη μέλη ήταν απρόθυμα μέχρι την τελευταία στιγμή, φοβούμενα ότι η επιστροφή στην Τουρκία ανθρώπων που ζητουν άσυλο είναι παράνομη ή δείχνοντας απροθυμία να κάνουν υπερβολικά πολλές παραχωρήσεις στην Τουρκία, η οποία κατηγορείται για αυταρχική παρέκκλιση.
“Δεν είναι μια πολύ καλή συμφωνία, όμως ήμασταν υποχρεωμένοι να την συνάψουμε. Κανείς δεν είναι υπερήφανος γι’ αυτήν, όμως δεν έχουμε εναλλακτική”, συνόψισε ένας διπλωμάτης.
Η Υπάτη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες δήλωσε χθες ότι “κρίσιμη” σημασία θα έχει ο τρόπος με τον οποίο θα εφαρμοστεί η συμφωνία. “Οι πρόσφυγες έχουν ανάγκη προστασίας και όχι απόρριψης”, πρόσθεσε η Αρμοστεία σε ανακοινωσή της.
Συγκεντρώσεις υπέρ της υποδοχής των προσφύγων αναμένεται να πραγματοποιηθούν σήμερα σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, μεταξύ των οποίων το Λονδίνο, η Βιέννη και η Αθήνα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβεβαίωσε πως ο μηχανισμός θα εφαρμοστεί με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο. Κάθε αιτών άσυλο που θα φθάνει από αύριο Κυριακή στις ελληνικές ακτές θα έχει το δικαίωμα η αίτησή του να εξετάζεται ατομικά καθώς και το δικαίωμα να προσφεύγει κατά της απόφασης για επιστροφή του.
“Μας περιμένει ένα ηράκλειο έργο”, παραδέχθηκε ο πρόεδρος της Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Πράγματι θα πρέπει να οργανωθεί σε χρόνο ρεκόρ στα ελληνικά νησιά μια περίπλοκη επιχείρηση επιμελητείας.
Για κάθε Σύρο που θα στέλνεται πίσω στην Τουρκία, οι Ευρωπαίοι δεσμεύθηκαν να “μετεγκαθιστούν” στην ΕΕ έναν άλλον Σύρο από την Τουρκία. Το ανώτατο όριο για τις μετεγκαταστάσεις αυτές θα είναι οι 72.000 θέσεις που προσφέρονται στην Ευρώπη.
Οι επιστροφές αυτές “θα αρχίσουν από τις 4 Απριλίου”, διαβεβαίωσε η γερμανίδα καγκελάριος Άγγελα Μέρκελ, η οποία διαδραμάτισε ρόλο κλειδί στη σύναψη αυτής της συμφωνίας.
Οι Ευρωπαίοι δέχθηκαν να επιταχύνουν τη διαδικασία της απελευθέρωσης των θεωρήσεων εισόδου για τους τούρκους υπηκόους, υπογραμμίζοντας όμως ότι δεν θα υποχωρήσουν στα προαπαιτούμενα.
Ξεπέρασαν επίσης τις ισχυρές επιφυλάξεις της Κύπρου ώστε να υποσχεθούν στην Τουρκία ότι θα ανοίξουν ένα νέο κεφάλαιο (για τα οικονομικά και τον προϋπολογισμό) στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ.
Στο οικονομικό τομέα, η ΕΕ δεσμεύεται να επιταχύνει την καταβολή μιας βοήθειας 3 δισεκ. ευρώ, την οποία έχει ήδη υποσχεθεί στην Τουρκία για τους 2,7 εκατ. πρόσφυγες που η χώρα αυτή έχει υποδεχθεί. Επίσης η ΕΕ άνοιξε την πόρτα για έναν νέο φάκελο με το ίδιο ποσό έως τα τέλη του 2018.
Μπροστά στις επικρίσεις, οι Ευρωπαίοι επανέλαβαν ότι χρειάζεται να δοθεί ένα ισχυρό σινιάλο για να “σπάσει το επιχειρηματικό μοντέλο των διακινητών” στο Αιγαίο, όπου από την αρχή της χρονιάς περισσότεροι από 460 μετανάστες έχουν χάσει τη ζωή τους από πνιγμό.
Από την αρχή της χρονιάς, περισσότεροι από 143.000 άνθρωποι έφθασαν στην Ελλάδα μέσω της Τουρκίας. Μόνον η Ελλάδα είδε πέρυσι να περνούν από το έδαφός της περισσότεροι από ένα εκατομμύριο μετανάστες.
Η ΕΕ δήλωσε επίσης ότι είναι έτοιμη να αντιδράσει αν συγκεκριμενοποιηθεί κάποια μετακίνηση των μεταναστευτικών οδών προς τη Λιβύη ή τη Βουλγαρία. Πολλές χιλιάδες μετανάστες προερχόμενοι από τη Λιβύη διασώθηκαν μέσα σε τρεις ημέρες στη νότια Μεσόγειο, προκαλώντας φόβους για ένα νέο μέτωπο στη μεταναστευτική κρίση.
Η συμφωνία:
-επιβραβεύει την πολιτική αποτροπής της ΕΕ
-τα σύνορα της Ελλάδας παραμένουν κλειστά,
-η υποδοχή προσφύγων από τις χώρες μέλη θα είναι σε εθελοντική βάση,
-το βάρος για την ανάσχεση του προσφυγικού ρεύματος πέφτει στην Τουρκία και στην Ελλάδα
– Ελλάδα θα πρέπει σε σύντομο χρονικό διάστημα να δημιουργήσει έναν μηχανισμό για την υλοποίησή της παράλληλα με την διαχείριση των περίπου 50.000 προσφύγων και μεταναστών που βρίσκονται στο έδαφός της.
Η συμφωνία είναι φτιαγμένη ώστε να σταματήσει την προσφυγική ροή προς την Ευρώπη και να σταλεί το μήνυμα στους πρόσφυγες ότι το ταξίδι τους θα σταματά κάπου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Έτσι όσοι φθάνουν από την Κυριακή και μετά στην Ελλάδα θα επιστρέφονται στην Τουρκία εφόσον δεν εγκρίνεται η αίτηση ασύλου τους.
Αυτό προϋποθέτει ότι η ελληνική κυβέρνηση μετά την καταγραφή τους στα hot spots θα έχει εξασφαλίσει χώρους φιλοξενίας για την παραμονή τους και παράλληλα θα δημιουργήσει έναν μηχανισμό που θα υποδέχεται και θα εγκρίνει ή θα απορρίπτει τις αιτήσεις ασύλου.
Προς τούτο θα δεχθεί και διοικητική υποστήριξη από την ΕΕ. Το ότι προβλέπεται πως όσοι δικαιούνται ασύλου θα συνεχίζουν στις χώρες της ΕΕ που θα τους δέχονται σε εθελοντική βάση, δημιουργεί το πρώτο πρόβλημα. Οι γραφειοκρατικές διατυπώσεις θα είναι χρονοβόρες που σημαίνει ότι η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει άμεσα να δημιουργήσει υποδομές για την προσωρινή εγκατάσταση των χιλιάδων προσφύγων που βρίσκονται στην χώρα και όσων θα συνεχίσουν να έρχονται. Οι υποδομές που υπάρχουν μέχρι τώρα και που δεν επαρκούν ούτως ή άλλως είναι για προσωρινή φιλοξενία μερικών ημερών ή εβδομάδων και όχι μηνών για όσους πρόσφυγες θα περιμένουν να εγκριθεί η αίτηση ασύλου τους και στην συνέχεια να βρεθεί χώρα της ΕΕ που θα τους δεχθεί.
Παράλληλα θα πρέπει να δημιουργηθεί ένας δεύτερος μηχανισμός για την επιστροφή στην Τουρκία όσων δεν εγκρίνεται η αίτησή τους. Στην πραγματικότητα Τουρκία και Ελλάδα επιφορτίστηκαν με την αναχαίτιση του προσφυγικού και μεταναστευτικού ρεύματος. Τον πρώτο λόγο έχει η Τουρκία που θα πρέπει να σταματήσει τις παράνομες αλλά οργανωμένες αποστολές προσφύγων από τα παράλιά της από τα κυκλώματα των δουλεμπόρων.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία
Το αναθεωρημένο προσχέδιο εμπεριέχει προτάσεις συμβιβασμού για τα τέσσερα αμφιλεγόμενα σημεία:
Σε σχέση με τις ενστάσεις τις Κύπρου για το άνοιγμα των κεφαλαίων, υπάρχει συμβιβασμός που ικανοποιεί σύμφωνα με την ίδια πηγή τόσο την Κύπρο όσο και την Τουρκία, για το άνοιγμα του κεφαλαίου 33 (προϋπολογισμός), το οποίο δεν έχει μπλοκαριστεί από την Κύπρο, εντός της ολλανδικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ -δηλαδή μέχρι τον Ιούνιο.
Σε σχέση με την ημερομηνία εφαρμογής του σχεδίου επανεισδοχής/επανεγκατάστασης «ένας προς έναν» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας προτείνεται να οριστεί η 20ή Μαρτίου.
Σε σχέση με τη νομιμότητα του εν λόγω σχεδίου, προτείνεται ότι θα είναι σε πλήρη συμφωνία με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο, θα σέβεται δηλαδή την αρχή της ατομικής εξέτασης κάθε αίτησης ασύλου, ενώ στην τελική συμφωνία θα υπάρχει σαφής αναφορά στην αρχή μη επαναπροώθησης και στις μη συλλογικές επιστροφές.
Σε σχέση με την οικονομική ενίσχυση της Τουρκίας για τους πρόσφυγες, στην τελική συμφωνία προτείνεται να μην υπάρχουν νέα ποσά, αλλά σαφής αναφορά σε συγκεκριμένα έργα που μπορούν να επωφεληθούν από τα ήδη υπάρχοντα τρία δισ. μέσα στην εβδομάδα για ταχύτερη εκταμίευση.
Μέσω twitter, ενημέρωσε πρώτος ο Φιλανδός Πρωθυπουργός ότι εγκρίθηκε το σχέδιο συμφωνίας με την Τουρκία:
Συνεργάτης του Γιούνκερ: Σήμερα θα συναφθεί η συμφωνία με την Τουρκία
Ο προσωπάρχης του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ δήλωσε ότι η συμφωνία της ΕΕ με την Τουρκία για τη μετανάστευση θα συναφθεί σήμερα.
“Θα το κάνουμε σήμερα”, έγραψε στο Twitter ο Μάρτιν Σελμάιρ
Αξιωματούχος της ΕΕ: Ο Νταβούτογλου αποδέχεται το τελευταίο σχέδιο
Εξάλλου ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε ότι ο τούρκος πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου έκανε γνωστό ότι αποδέχεται το τελευταίο σχέδιο συμφωνίας ανάμεσα στην ΕΕ και την Τουρκία.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ είχε συνομιλίες νωρίτερα σήμερα με τον Νταβούτογλου και τώρα ενημερώνει γι’ αυτές τους ηγέτες της ΕΕ, οι οποίοι πρέπει να εγκρίνουν τη συμφωνία πριν αυτή επισημοποιηθεί.
«Ναι» και από τον Αναστασιάδη
Ο Κύπριος πρόεδρος, Νίκος Αναστασιάδης, είναι ικανοποιημένος με το τελευταίο προσχέδιο συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και της Τουρκίας, το οποίο θα επιστρέφει τους μετανάστες που φτάνουν στην Ευρώπη μέσω του Αιγαίου, όπως αποκάλυψαν πηγές από τη διαπραγμάτευση.
Η Κύπρος είχε καταστήσει σαφές ότι θα μπλόκαρε τη συμφωνία με την Τουρκία, αν η τελική πρόταση δεν την ικανοποιούσε.
«Είπε πως ήταν χαρούμενος, δέχεται την πρόταση κι ευχαριστεί τους διαπραγματευτές», ανέφεραν οι συγκεκριμένες πηγές, μιλώντας για την αντίδραση του κ. Αναστασιάδη.
