Η κυβέρνηση παρουσιάζει την τροπολογία για την εφαρµογή της απόφασης της Ολοµέλειας του Αρείου Πάγου ως µια µεγάλη επιτυχία. Ισχυρίζεται ότι έλυσε ένα πρόβληµα που ταλαιπωρούσε χιλιάδες δανειολήπτες και ότι αποκατέστησε τη νοµιµότητα στον τρόπο υπολογισµού των τόκων των ρυθµίσεων του νόµου Κατσέλη.
Η πραγµατικότητα, όµως, είναι πολύ λιγότερο θριαµβευτική. Το ερώτηµα δεν είναι γιατί ψηφίστηκε σήµερα η τροπολογία. Το πραγµατικό ερώτηµα είναι γιατί χρειάστηκε να περάσουν τόσα χρόνια µέχρι να φτάσουµε σε αυτήν, µε αποτέλεσµα αρκετές χιλιάδες δανειολήπτες να ζούνε µε τον εφιάλτη αν θα σώσουν της κατοικία τους. Δυστυχώς πολλοί δανειολήπτες, τα τελευταία 7 χρόνια που καθυστέρησε η κυβέρνηση να επιλύσει το ζήτηµα, έχασαν τις περιουσίες τους λόγω των πλειστηριασµών.
Επί σειρά ετών, χιλιάδες οικογένειες ζούσαν υπό ένα καθεστώς αβεβαιότητας σχετικά µε τον τρόπο υπολογισµού των υποχρεώσεών τους. Η τελική κρίση της Ολοµέλειας του Αρείου Πάγου ήρθε να δώσει την αναγκαία ερµηνευτική απάντηση. Όµως, µέχρι να συµβεί αυτό, ο χρόνος είχε ήδη λειτουργήσει εις βάρος των πολιτών.
Οικονοµικές επιβαρύνσεις
Και ο χρόνος, σε τέτοιες υποθέσεις, δεν είναι ουδέτερος. Κάθε µήνας καθυστέρησης σηµαίνει µεγαλύτερες οικονοµικές επιβαρύνσεις, µεγαλύτερη αβεβαιότητα και µεγαλύτερη πίεση σε οικογένειες που ήδη βρίσκονταν σε εξαιρετικά δύσκολη οικονοµική κατάσταση, ενώ αρκετοί έχασαν τις κατοικίες τους σε πλειστηριασµούς.
Η κυβέρνηση επιχειρεί σήµερα να εµφανιστεί ως εκείνη που λύνει το πρόβληµα. Παραλείπει όµως να εξηγήσει γιατί δεν µερίµνησε ώστε η αναγκαία νοµοθετική προσαρµογή να γίνει αµέσως µετά τη διαµόρφωση του σχετικού νοµολογιακού ζητήµατος. Δεν απαντά γιατί οι δανειολήπτες έπρεπε να περιµένουν τόσο µεγάλο χρονικό διάστηµα για να εφαρµοστεί ένας τρόπος υπολογισµού που σήµερα η ίδια η Πολιτεία αποδέχεται ως ορθό.
Το ζήτηµα, όµως, δεν αφορά µόνο την εκτελεστική εξουσία. Αφορά συνολικά τη λειτουργία του κράτους δικαίου. Η απονοµή της δικαιοσύνης σε υποθέσεις που επηρεάζουν δεκάδες χιλιάδες πολίτες δεν µπορεί να εξελίσσεται µε ρυθµούς που αφήνουν την κοινωνία επί χρόνια σε καθεστώς αβεβαιότητας. Όταν απαιτούνται πολυετείς δικαστικές διαδροµές µέχρι να αποσαφηνιστεί ένα τόσο κρίσιµο ζήτηµα, οι οικονοµικές συνέπειες για τους πολίτες συσσωρεύονται καθηµερινά.
Η Δικαιοσύνη οφείλει να απονέµεται µε πληρότητα, αλλά και µέσα σε εύλογο χρόνο. Διαφορετικά, ακόµη και η ορθή δικαστική κρίση χάνει σηµαντικό µέρος της πρακτικής της αξίας για όσους περιµένουν επί χρόνια την τελική απάντηση.
Άλλοθι
Βεβαίως, η σηµερινή κατάσταση δεν µπορεί να αντιµετωπιστεί µε την αναδροµική ανατροπή χιλιάδων υποθέσεων που έχουν πλέον ήδη ολοκληρωθεί. Υποθέσεις που έκλεισαν µε εξόφληση, πλειστηριασµούς ή µεταβιβάσεις ακινήτων αποτελούν πλέον τµήµα σταθερών έννοµων σχέσεων. Η ανατροπή τους θα προκαλούσε τεράστια ανασφάλεια δικαίου, θα αµφισβητούσε τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις και θα δηµιουργούσε σοβαρό πρόβληµα στη λειτουργία των συναλλαγών και της οικονοµίας.
Αυτό, όµως, δεν µπορεί να χρησιµοποιείται ως άλλοθι για τη διαχρονική αδράνεια της Πολιτείας. Η κυβέρνηση δεν µπορεί να πανηγυρίζει επειδή διορθώνει, έστω και καθυστερηµένα, ένα πρόβληµα που για χρόνια παρέµενε άλυτο. Η καθυστέρηση είχε πραγµατικό κόστος και το κόστος αυτό δεν καταβλήθηκε από το Δηµόσιο ούτε από το τραπεζικό σύστηµα. Το κατέβαλαν οι ίδιοι οι δανειολήπτες, οι οποίοι επί χρόνια ζούσαν µε αβεβαιότητα για το πραγµατικό ύψος των υποχρεώσεών τους.
Η υπόθεση αυτή αποκαλύπτει µια βαθύτερη παθογένεια του ελληνικού κράτους. Η Δικαιοσύνη χρειάστηκε πολλά χρόνια για να δώσει την οριστική ερµηνεία ενός ζητήµατος που αφορούσε δεκάδες χιλιάδες οικογένειες. Η κυβέρνηση χρειάστηκε επιπλέον χρόνο για να µετατρέψει αυτή την ερµηνεία σε νοµοθετική πράξη. Αντί η Δικαιοσύνη και η Πολιτεία να λειτουργούν ως µηχανισµοί ταχείας αποκατάστασης της ασφάλειας δικαίου, λειτούργησαν µε τέτοια βραδύτητα ώστε η ίδια η καθυστέρηση να µετατραπεί σε πρόσθετη επιβάρυνση για τους πολίτες.
Το µεγαλύτερο πρόβληµα, εποµένως, δεν είναι η τροπολογία. Είναι ότι η τροπολογία ήρθε όταν θα έπρεπε να έχει ήδη ψηφιστεί εδώ και πολύ καιρό.
Ένα κράτος δικαίου δεν κρίνεται µόνο από το αν διορθώνει τα λάθη του. Κρίνεται κυρίως από το πόσο γρήγορα τα διορθώνει. Όταν η διόρθωση έρχεται µετά από πολυετή αναµονή, η αδικία έχει ήδη παραγάγει τις συνέπειές της.
Η κυβέρνηση δικαιούται να υποστηρίζει ότι συµµορφώθηκε µε τη νοµολογία. Δεν δικαιούται όµως να παρουσιάζει ως επιτυχία µια παρέµβαση που ήρθε ύστερα από χρόνια αβεβαιότητας για χιλιάδες πολίτες.
Το πραγµατικό πολιτικό συµπέρασµα δεν είναι ότι ψηφίστηκε µια τροπολογία. Είναι ότι το ελληνικό κράτος, τόσο σε επίπεδο απονοµής της δικαιοσύνης όσο και σε επίπεδο νοµοθετικής ανταπόκρισης, άφησε µια κρίσιµη εκκρεµότητα να χρονίζει, µεταφέροντας το κόστος της καθυστέρησης στους ίδιους τους δανειολήπτες.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό µήνυµα της υπόθεσης: ότι στην Ελλάδα η δικαίωση µπορεί τελικά να έρθει, αλλά πολλές φορές έρχεται τόσο αργά ώστε, για χιλιάδες πολίτες, η καθυστέρηση να µετατρέπεται η ίδια σε µορφή αδικίας.
* Βουλευτής Β2 Δυτικού Τοµέα Αθηνών µε τη ΝΙΚΗ
