Ριζική αναδιάρθρωση στις λαϊκές αγορές φέρνει το υπουργείο Ανάπτυξης , με παρεμβάσεις που αγγίζουν τον «σκληρό πυρήνα» της λειτουργίας τους: από τη δημιουργία αγορών αποκλειστικά για παραγωγούς μέχρι την κατάργηση της ανανέωσης αδειών και την καθιέρωση ηλεκτρονικών κληρώσεων για τις θέσεις.
Οι διατάξεις (άρθρα 167-197) περιλαμβάνονται σε πολυνομοσχέδιο που βρίσκεται σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έως τις 13 Μαρτίου 2026 και επιχειρούν – όπως υποστηρίζει το υπουργείο – να βάλουν τέλος σε γραφειοκρατία, στρεβλώσεις και «κλειστά συστήματα» στο υπαίθριο εμπόριο.
Λαϊκές αγορές μόνο για παραγωγούς
Η πιο ηχηρή αλλαγή: δίνεται η δυνατότητα ίδρυσης λαϊκών αγορών παραγωγών, στις οποίες θα συμμετέχουν αποκλειστικά κάτοχοι άδειας παραγωγού πωλητή υπαίθριου εμπορίου.
Οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν, με απόφασή τους, να συστήνουν τέτοιες αγορές. Δικαίωμα δραστηριοποίησης θα έχουν μόνο όσοι παραγωγοί έχουν λάβει θέση κατόπιν σχετικής προκήρυξης από τον φορέα λειτουργίας.
Στόχος είναι η ενίσχυση της παρουσίας των ίδιων των παραγωγών, περιορίζοντας τον ρόλο των μεσαζόντων. Με απλά λόγια: περισσότερος αγρότης, λιγότερος «μεταπωλητής».
«Κορμός Λαϊκών Αγορών» στην Αττική
Με το άρθρο 169 θεσπίζεται ο «Κορμός Λαϊκών Αγορών» για την Περιφέρεια Αττικής Οι αγορές – υφιστάμενες και νέες – κατανέμονται σε δέκα τομείς:
- Α΄, Β΄, Γ΄, Δ΄, Ε΄ και Στ΄ Αθηνών
- Α΄, Β΄ και Γ΄ Πειραιώς
- Υπόλοιπο Αττικής
Η ρύθμιση επιχειρεί καλύτερη γεωγραφική οργάνωση και εποπτεία, σε μια περιφέρεια όπου οι λαϊκές αποτελούν βασικό κανάλι διάθεσης αγροτικών προϊόντων.
Τέλος στην ανανέωση αδειών – Έρχονται ηλεκτρονικές κληρώσεις
Καταργείται η διαδικασία ανανέωσης αδειών υπαίθριου εμπορίου, ενώ απλοποιείται και επιταχύνεται η έκδοσή τους. Παράλληλα, θεσμοθετείται ηλεκτρονική κλήρωση για τη χορήγηση θέσεων σε παραγωγούς και επαγγελματίες πωλητές, με στόχο, όπως επισημαίνεται, διαφάνεια και ίσους όρους ανταγωνισμού.
Η διάρκεια των αδειών
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο:
- Όλες οι άδειες πωλητών ισχύουν για 5 έτη από την έκδοση ή την τελευταία ανανέωση.
- Οι άδειες σε αγορές ρακοσυλλεκτών και κυριακάτικες αγορές ισχύουν επ’ αόριστον, χωρίς δυνατότητα μεταβίβασης.
- Οι ψηφιακά εκδοθείσες άδειες μέσω του Ο.Π.Σ.Α.Α. («Ανοιχτή Αγορά») έχουν αόριστη ισχύ.
- Οι βεβαιώσεις δραστηριοποίησης σε βραχυχρόνιες και θεματικές αγορές ισχύουν για 1 έτος.
Πιο γρήγορη έκδοση άδειας
Για την έκδοση άδειας, οι ενδιαφερόμενοι θα καταθέτουν:
- Ψηφιακή βεβαίωση τρέχουσας εικόνας επιχείρησης από την Α.Α.Δ.Ε. (έκδοσης τελευταίου εξαμήνου).
- Την τελευταία δήλωση ΟΣΔΕ (Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου), που αφορά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
- Οι αρμόδιοι φορείς (Αττική, Θεσσαλονίκη και δήμοι στην υπόλοιπη χώρα) θα οφείλουν να εκδίδουν την άδεια μέσα σε πέντε εργάσιμες ημέρες από την παραλαβή των δικαιολογητικών. Αν τηρηθεί στην πράξη, μιλάμε για διαδικασία-εξπρές.
Μεταβιβάσεις, αποστάσεις και κυρώσεις
Το πολυνομοσχέδιο προβλέπει επίσης:
- Υποχρεωτική απόδοση εποχικών θέσεων σε παραγωγούς.
- Κυρώσεις σε αρχές που δεν κοινοποιούν έγκαιρα κενές θέσεις.
- Άρση του περιορισμού στον αριθμό θέσεων που μπορεί να διεκδικήσει ένας πωλητής.
- Δυνατότητα μεταβίβασης άδειας σε συγγενείς έως τρίτου βαθμού.
Οι ρυθμίσεις αυτές αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα τον ανταγωνισμό και τη δομή των αγορών, με θετικές, αλλά και αμφιλεγόμενες, συνέπειες.
«Δίχτυ ασφαλείας» για φυσικές καταστροφές
Ιδιαίτερη σημασία έχει το άρθρο 195, που προβλέπει μέτρα προστασίας εισοδήματος για παραγωγούς σε περίπτωση φυσικών καταστροφών ή ασθενειών που πλήττουν την παραγωγή.
Εφόσον έχει υποβληθεί δήλωση ζημίας στον ΕΛ.Γ.Α., οι παραγωγοί θα μπορούν να προμηθεύονται προϊόντα από άλλον παραγωγό της ίδιας περιφερειακής ενότητας, σε ποσοστό έως 50% των δηλωμένων προϊόντων της άδειάς τους. Πρόκειται για ρύθμιση που επιχειρεί να κρατήσει «ζωντανό» το εισόδημα όταν η φύση τα φέρνει ανάποδα.
