Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Κυριάκος Μητσοτάκης, έστειλε σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη και η διεθνής οικονομία δεν μπορούν να αποδεχθούν οποιαδήποτε μορφή χρέωσης ή «διοδίων» στη ναυσιπλοΐα μέσω των στρατηγικών θαλάσσιων διαδρόμων, όπως τα Στενά του Ορμούζ, τονίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε επικίνδυνο προηγούμενο που θα μπορούσε να υπονομεύσει τη θεμελιώδη αρχή της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Μιλώντας στο podcast “The Rachman Review” των Financial Times με τον δημοσιογράφο Gideon Rachman από την Αθήνα, ο Έλληνας Πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι η επιμονή του Ιράν να επιβάλει χρεώσεις στα Στενά του Ορμούζ θα είχε ευρύτερες γεωοικονομικές συνέπειες, ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα, που αποτελεί κεντρικό κόμβο της παγκόσμιας ναυτιλίας.
Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αποδεχθεί καμία μορφή πληρωμής για τη διέλευση εμπορικών πλοίων, επισημαίνοντας ότι περίπου το 90% του παγκόσμιου εμπορίου μεταφέρεται δια θαλάσσης και ότι η παγκόσμια ναυτιλία – στην οποία η Ελλάδα κατέχει περίπου το 25% – θα πληγεί καίρια από οποιαδήποτε υπονόμευση της ελευθερίας των θαλασσίων οδών.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποια κυβέρνηση στηρίζει την ιδέα των διοδίων, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, ενώ τόνισε ότι τα κρίσιμα ζητήματα για τη διεθνή διαπραγμάτευση είναι δύο: η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν και η επαναφορά του status quo στον Ορμούζ.
Σε ευρύτερο γεωπολιτικό επίπεδο, ο Έλληνας πρωθυπουργός περιέγραψε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή και των πιέσεων στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, σημειώνοντας ότι η παράταση της κρίσης θα οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό και χαμηλότερη ανάπτυξη στην Ευρώπη, με άμεσες επιπτώσεις στο κόστος ζωής.
Ενεργειακή κρίση και πληθωρισμός
Ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ευρώπη ήδη αντιμετωπίζει υψηλότερο πληθωρισμό από τον αναμενόμενο, αν και δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί ελλείψεις σε βασικά προϊόντα όπως το πετρέλαιο ή το καύσιμο αεροσκαφών. Στην περίπτωση της Ελλάδας, σημείωσε ότι η χώρα διαθέτει περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο, τον οποίο χρησιμοποιεί για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα ανακούφισης, βασιζόμενη στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι αυτό δεν επαρκεί για να αντιμετωπιστεί πλήρως η κρίση κόστους ζωής, η οποία εντείνεται όσο η ενεργειακή αστάθεια συνεχίζεται.
Θαλάσσια ασφάλεια και στρατιωτική παρουσία της ΕΕ
Αναφερόμενος στη στρατηγική σημασία της ναυσιπλοΐας, ο Έλληνας πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα, ως μία από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις παγκοσμίως, συμμετέχει ενεργά σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ασφάλειας στη θάλασσα, όπως η επιχείρηση Aspides, η οποία συνοδεύει εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και έχει στόχο την προστασία από επιθέσεις.
Εξήγησε ότι η επιχείρηση αυτή έχει ήδη δείξει αποτελέσματα, καθώς έχει αντιμετωπίσει επιθέσεις drones, αλλά υπογράμμισε ότι η επέκταση της αποστολής της σε άλλες περιοχές, όπως ο Ορμούζ, προϋποθέτει πρώτα μια πολιτική συμφωνία και μια σταθερή κατάπαυση του πυρός.
Ουκρανία, Ρωσία και ευρωπαϊκή στρατηγική
Στο ζήτημα του πολέμου στην Ουκρανία, ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι η Ευρώπη έχει πλέον απελευθερώσει σημαντική χρηματοδότηση ύψους περίπου 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, υπογραμμίζοντας ότι μια δίκαιη ειρήνη προϋποθέτει στρατιωτική ισορροπία μεταξύ των δύο πλευρών.
Εκτίμησε ότι η Ρωσία δεν βρίσκεται πλέον σε πλεονεκτική θέση στο πεδίο της μάχης και ότι αυτό μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για επιστροφή σε διαπραγματεύσεις.
Στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης
Ο Έλληνας πρωθυπουργός υποστήριξε την ανάγκη για ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη έχει για χρόνια «εξωτερικεύσει» την ασφάλειά της στις ΗΠΑ. Όπως είπε, η ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων θα επιτρέψει στην Ευρωπαϊκή Ένωση να διαπραγματεύεται με μεγαλύτερη ισχύ με την Ουάσινγκτον.
Αναφέρθηκε επίσης στο άρθρο 42.7 των ευρωπαϊκών συνθηκών, το οποίο χαρακτήρισε ακόμη ισχυρότερο από το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, σημειώνοντας ότι θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση μιας πιο συνεκτικής ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής.
Ελλάδα, χρέος και οικονομική ανάκαμψη
Ο κ. Μητσοτάκης παρουσίασε την Ελλάδα ως χώρα που έχει πλέον εξέλθει από την κρίση χρέους, υπογραμμίζοντας ότι η μείωση του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ είναι η ταχύτερη στην ευρωζώνη και ότι η χώρα δεν θα είναι πλέον η πιο χρεωμένη στην Ευρώπη έως το 2026.
Τόνισε ότι η οικονομική σταθερότητα, τα πρωτογενή πλεονάσματα, η μείωση της ανεργίας και η αύξηση των επενδύσεων έχουν ενισχύσει την εμπιστοσύνη των αγορών, αν και παραμένουν προκλήσεις όπως ο πληθωρισμός και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση.
Μεταρρυθμίσεις και πολιτική εμπειρία
Ο Πρωθυπουργός σημείωσε ότι βασικό μάθημα από την ελληνική κρίση είναι πως οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να εφαρμόζονται πριν μια χώρα φτάσει σε οριακό σημείο. Ανέφερε χαρακτηριστικά την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής μέσω τεχνολογικών εργαλείων ως παράδειγμα επιτυχημένης πολιτικής που ενίσχυσε τα δημόσια έσοδα.
Μέση Ανατολή, Ισραήλ και διπλωματικές ισορροπίες
Για τις σχέσεις της Ελλάδας με το Ισραήλ, ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι πρόκειται για στρατηγική συνεργασία με βαθιές αμυντικές και οικονομικές διαστάσεις, η οποία όμως δεν εμποδίζει την Αθήνα να ασκεί κριτική σε πολιτικές επιλογές του Ισραήλ, ιδιαίτερα σε σχέση με τη Γάζα και τον Λίβανο.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ελλάδα διατηρεί ισχυρές σχέσεις με όλες τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ και της Αιγύπτου.
Ευρωπαϊκή πολιτική και εσωτερικές αντιθέσεις
Αναφερόμενος στις διαφορετικές προσεγγίσεις εντός της ΕΕ, όπως αυτή του Ισπανού πρωθυπουργού, ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε ότι οι δύο πλευρές «συμφωνούν ότι διαφωνούν» σχετικά με το Ισραήλ, επισημαίνοντας ότι οι γεωπολιτικές θέσεις συχνά επηρεάζονται από διαφορετικές εθνικές εμπειρίες.
ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκή άμυνα
Ο κ. Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι το ΝΑΤΟ και η ΕΕ πρέπει να προσαρμοστούν σε μια εποχή όπου οι ΗΠΑ ζητούν από τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλειά τους. Υπενθύμισε, επίσης, ότι χώρες όπως η Ελλάδα έχουν ήδη αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες λόγω των περιφερειακών απειλών.
Η επόμενη μέρα της Ευρώπης
Στο επίπεδο της ευρωπαϊκής οικονομίας, αναφέρθηκε στην ανάγκη για ενοποίηση της αγοράς ενέργειας, ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου για επιχειρήσεις («28ο καθεστώς»), ώστε να διευκολυνθεί η λειτουργία startups σε όλη την ΕΕ.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η μελλοντική ελληνική προεδρία της ΕΕ το 2027 θα εστιάσει σε αυτά τα ζητήματα, τα οποία θεωρεί κρίσιμα για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας.
