Το «Συμβούλιο Ειρήνης», σύμφωνα με τη συμφωνία για την εκεχειρία στη Γάζα, θα εποπτεύει την προσωρινή διακυβέρνηση στον παλαιστινιακό θύλακα. Έχουν προσκληθεί και άλλοι ηγέτες χωρών για να συμμετάσχουν.
Η πρόθεση του Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία γιατί, όπως υποστηρίζει, είναι αναγκαίο για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, μπορεί να προκαλέσει σύγκρουση εντός του ΝΑΤΟ. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, ο Αμερικανός πρόεδρος αρνήθηκε να αποκλείσει την επιλογή αποχώρησης από το ΝΑΤΟ.
«Η Γροιλανδία είναι πολύ σημαντική για την εθνική ασφάλεια», δήλωσε. Και πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ «δεν μπορούν να βασίζονται στη Δανία» για να προστατεύσουν τη Γροιλανδία από ρωσικά και κινεζικά συμφέροντα και προειδοποίησε ότι έχει πολλές επιλογές να διερευνήσει. «Το ανακαλύψατε αυτό την περασμένη εβδομάδα με τη Βενεζουέλα», πρόσθεσε, γεγονός που παραπέμπει σε ευθεία απειλή για χρήση στρατιωτικής βίας.
Στέλνουν στρατό
Σε μια προσπάθεια να δείξει την αποφασιστικότητά της να μην υποκύψει στις αμερικανικές πιέσεις, η Δανία ανακοίνωσε την επέκταση της στρατιωτικής της παρουσίας στο νησί και γύρω από αυτό. Ευρωπαίοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ, όπως η Σουηδία και η Γερμανία, δεσμεύτηκαν να στείλουν στρατιωτικό προσωπικό στην περιοχή.
Ισχυρίστηκε ότι το ΝΑΤΟ «θα πρέπει να ηγείται του δρόμου για να αποκτήσουν» οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία.
Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν δήλωσε ότι η άμυνα της Γροιλανδίας αποτελεί «κοινή ανησυχία» για όλο το ΝΑΤΟ. Ενώ ο υπουργός Άμυνας, Τρουλς Λουντ Πούλσεν, δήλωσε σε δημοσιογράφους στην Κοπεγχάγη ότι η Δανία σχεδιάζει να έχει μια «μεγαλύτερη και πιο μόνιμη» παρουσία του ΝΑΤΟ για να διασφαλίσει την ασφάλεια του νησιού. Είναι «κρίσιμο να δείξουμε ότι η ασφάλεια στην Αρκτική δεν είναι μόνο για το Βασίλειο της Δανίας, είναι για όλο το ΝΑΤΟ», σημείωσε.
Επίσης, ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει μιλήσει για τη σημασία της «Αρκτικής και της ασφάλειας της Αρκτικής, επειδή γνωρίζουμε ότι με το άνοιγμα των θαλάσσιων διαδρόμων υπάρχει κίνδυνος οι Ρώσοι και οι Κινέζοι να είναι πιο δραστήριοι». Και σημείωσε ότι είναι σε εξέλιξη συζητήσεις σχετικά με το πώς θα διατηρηθεί η ασφάλειά του.
Ωστόσο, ο Τραμπ, που δεν χάνει ευκαιρία να εκφράζει παράπονα για το ΝΑΤΟ, υποστήριξε ότι οτιδήποτε λιγότερο από τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ είναι «απαράδεκτο». Ισχυρίστηκε επίσης ότι το ΝΑΤΟ «θα πρέπει να ηγείται του δρόμου για να αποκτήσουν» οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει μιλήσει αρκετές φορές για αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, με διάφορες αφορμές. Πλέον, λόγω της Γροιλανδίας, η ανησυχία ότι θα το επιχειρήσει εντείνεται.
Τι μπορεί να κάνει
Το περιοδικό TIME μίλησε με νομικούς εμπειρογνώμονες σχετικά με το εάν ο Τραμπ θα μπορούσε νόμιμα να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με την ιδρυτική συμφωνία του ΝΑΤΟ (Οργανισμός Βορειοατλαντικού Συμφώνου), ιδρύθηκε με τρεις αρχές: «Αποτροπή του σοβιετικού επεκτατισμού, απαγόρευση της αναβίωσης του εθνικιστικού μιλιταρισμού στην Ευρώπη μέσω μιας ισχυρής βορειοαμερικανικής παρουσίας στην ήπειρο και ενθάρρυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής ολοκλήρωσης».
Η συνθήκη, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί τη βάση του ΝΑΤΟ σήμερα, αποτελείται από 14 άρθρα. Το άρθρο 5 αναφέρει: «Τα μέρη συμφωνούν ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός ή περισσότερων από αυτά στην Ευρώπη ή τη Βόρεια Αμερική θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων τους».
Το 1949, όταν ιδρύθηκε το ΝΑΤΟ, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Χάρι Τρούμαν, δήλωσε: «Σε αυτό το σύμφωνο, ελπίζουμε να δημιουργήσουμε μια ασπίδα κατά της επιθετικότητας και του φόβου της επιθετικότητας. Τα έθνη που εκπροσωπούνται εδώ συνδέονται με μακροχρόνιους δεσμούς. Μας ενώνει μια κοινή κληρονομιά δημοκρατίας, ατομικής ελευθερίας και κράτους δικαίου. Αυτοί είναι οι δεσμοί ενός ειρηνικού τρόπου ζωής. Σε αυτό το σύμφωνο απλώς τους δίνουμε επίσημη αναγνώριση».
Οι επιθέσεις Τραμπ στο ΝΑΤΟ
Ο Ντόναλντ Τραμπ, τόσο κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας στον Λευκό Οίκο όσο και τώρα, έχει διαμαρτυρηθεί για τις σχέσεις των ΗΠΑ με το ΝΑΤΟ. Βασικό ζήτημα που αναδεικνύει, είναι οι αμυντικές δαπάνες και το πόσο συνεισφέρει κάθε χώρα μέλος. Υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ δεν θα έπρεπε να πληρώνουν τα περισσότερα για την άμυνα.
Τον Αύγουστο του 2018, ο Τραμπ, αναφερόμενος σε συνομιλίες που είχε με αξιωματούχους του ΝΑΤΟ, είπε:
«Κάποιος είπε: “Θα μας αφήνατε αν δεν πληρώνουμε τους λογαριασμούς μας;” Μίσησαν την απάντησή μου. Είπα, “Ναι, θα το σκεφτόμουν”».
Τον Δεκέμβριο του 2024, πριν επιστρέψει στον Λευκό Οίκο για τη δεύτερη θητεία του, ο Τραμπ δήλωσε ότι το ΝΑΤΟ «εκμεταλλευόταν» τις ΗΠΑ. Και πως οι ΗΠΑ θα παρέμεναν μέλος της συμμαχίας μόνο εάν οι άλλες χώρες «πλήρωναν τους λογαριασμούς τους».
Τελικά, το 2025 κατάφερε να πείσει τους ηγέτες του ΝΑΤΟ να συμφωνήσουν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ κάθε χώρας έως το 2035.
Ο Νόμος περί Εθνικής Άμυνας
Το ζήτημα που τίθεται είναι αν ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με την Ιλάρια ντι Τζόγια, λέκτορα Αμερικανικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Birmingham City, επισημαίνει στο TIME τα εξής:
Ο Νόμος περί Εθνικής Άμυνας του 2024 «επιδίωξε να θέσει ένα ισχυρό νομικό φρένο σε οποιαδήποτε μελλοντική προσπάθεια αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ, απαγορεύοντας σε έναν πρόεδρο να το πράξει χωρίς είτε την υπερπλειοψηφία των δύο τρίτων της Γερουσίας είτε χωρίς πράξη του Κογκρέσου. Ωστόσο, αυτοί οι νομικοί περιορισμοί παραμένουν κάθε άλλο παρά ισχυροί».
Η καθηγήτρια Αμερικανικού Δικαίου εξηγεί ότι υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να αναζητήσει μια λύση. Στην περίπτωση που επιθυμεί σοβαρά να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμμαχία.
Όπως επισημαίνει, «θα μπορούσε να επιδιώξει να παρακάμψει τον νομοθετικό περιορισμό του Κογκρέσου επικαλούμενος την προεδρική εξουσία στην εξωτερική πολιτική». Πρόκειται για προσέγγιση που έχει προτείνει στο παρελθόν για να παρακάμψει τα όρια του Κογκρέσου στην αποχώρηση από άλλες συνθήκες. «Δεν είναι σαφές εάν κάποιο κόμμα θα είχε νομική βάση για να αμφισβητήσει μια τέτοια κίνηση στο δικαστήριο. Ο πιο πιθανός ενάγων θα ήταν το ίδιο το Κογκρέσο, αλλά με τους Ρεπουμπλικάνους να ελέγχουν τη Γερουσία, η πολιτική υποστήριξη για μια τέτοια αγωγή δεν είναι καθόλου εξασφαλισμένη. Το αποτέλεσμα θα ήταν μια συνταγματική αντιπαράθεση μεταξύ της Εκτελεστικής Εξουσίας και του Κογκρέσου, με τα δικαστήρια ως πιθανό διαιτητή».
Η λέκτορας του Πανεπιστημίου Birmingham City επισημαίνει και το επιχείρημα του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αποκτήσουν τη Γροιλανδία ως ζήτημα «εθνικής ασφάλειας».
Συνεπώς, λέει, ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε να αξιοποιήσει αυτό το επιχείρημα για να νομιμοποιήσει τις ενέργειές του. Ο Τραμπ «θα μπορούσε να θεωρήσει την αποχώρηση του ΝΑΤΟ ως απαραίτητη για την εθνική άμυνα, επικαλούμενος την ευρεία εξουσία του Αρχιστράτηγου (Άρθρο II, Τμήμα 2)», λέει.
Υπάρχει (;) προηγούμενο
Από την πλευρά του, ο καθηγητής νομικής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, Κέρτις Μπράντλεϊ, υπενθυμίζει ότι υπάρχει κάποιο προηγούμενο. Αναφέρει ότι ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζίμι Κάρτερ, απέσυρε τη χώρα από μια συνθήκη αμοιβαίας άμυνας με την Ταϊβάν το 1978, η οποία επισημοποιήθηκε το 1980.
Ωστόσο, στην περίπτωση του ΝΑΤΟ, τα πράγματα δεν θα είναι τόσο απλά. Λόγων του Νόμου περί Εθνικής Άμυνας του 2024, εάν ο Τραμπ αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, θα μπορούσε κάλλιστα να υπάρξουν νομικές επιπτώσεις.
Εξηγεί επίσης ότι το Ανώτατο Δικαστήριο συχνά αποφαίνεται υπέρ της κυβέρνησης Τραμπ. Συνεπώς, το Κογκρέσο μπορεί να δυσκολευτεί να κερδίσει μια δικαστική μάχη.
Ωστόσο, η νομική αντίδραση θα μπορούσε να προέλθει από αλλού. «Εάν υπάρχουν εργολάβοι του ΝΑΤΟ που θα μπορούσαν να χάσουν χρήματα από την αποχώρηση των ΗΠΑ, αυτό θα ήταν μια οικονομική ζημία που θα τους έδινε ενδεχομένως το δικαίωμα να προχωρήσουν σε αγωγές».
Πλήγμα στην εμπιστοσύνη
Ο Ντόναλντ Τραμπ πράγματι έχει επιλογές, αν αποφασίσει να φύγει από το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, οι νομικές λεπτομέρειες είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ασαφείς, επισημαίνουν οι ειδικοί.
Την ίδια ώρα, όμως, και μόνο η ιδέα της εξόδου των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ «διαβρώνει την εμπιστοσύνη, τη συνοχή και την αξιοπιστία της συλλογικής άμυνας», σύμφωνα με την Ιλάρια ντι Τζόγια.
«Η επανειλημμένη αμφισβήτηση της συμμαχίας από τον Ντόναλντ Τραμπ αποδυναμώνει την αποτροπή, κλονίζει τον ευρωπαϊκό σχεδιασμό ασφάλειας και ενθαρρύνει τους αντιπάλους».
Ενώ ο Κέρτις Μπράντλεϊ επιμένει ότι το ΝΑΤΟ είναι η «σημαντικότερη συνθήκη αμοιβαίας άμυνας της εποχής μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Συνεπώς, η έξοδος των ΗΠΑ θα ήταν έκπληξη. Εκτιμά ότι είναι πολύ πιο πιθανό να δούμε συνεχιζόμενες «εντάσεις με το ΝΑΤΟ» παρά επίσημη αποχώρηση.
Ωστόσο, ο καθηγητής του Πανεπιστημίο του Σικάγο σημειώνει: «Βέβαια ο Τραμπ με εξέπληξε σε άλλα πράγματα».
