Πιθανότατα εντός του Σαββατοκύριακου αναμένεται να εκδοθεί η NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών που συνδέονται με την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, γνωστού ως Great Sea Interconnector (GSI). Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να κλείσει μια σημαντική εκκρεμότητα για ένα έργο στρατηγικής σημασίας, ενώ παράλληλα συνδέεται άμεσα με την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας στην περιοχή.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στις 2 Νοεμβρίου ενημερώθηκαν τα μέλη της ειδικής διυπουργικής επιτροπής ΕΧΑΕΘ, η οποία λειτουργεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Εξωτερικών. Τα μέλη της επιτροπής κλήθηκαν να καταθέσουν έως την Παρασκευή τις εισηγήσεις τους σχετικά με την αδειοδότηση των ερευνών και τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί για την επανεκκίνηση των εργασιών.
Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Τα επόμενα βήματα για τη NAVTEX
Εφόσον επιβεβαιωθεί η αναμενόμενη θετική εισήγηση, το Λιμενικό Σώμα θα εκδώσει την απαραίτητη «άδεια εξαίρεσης» για το γαλλικής σημαίας ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo. Πρόκειται για ένα κρίσιμο διοικητικό βήμα, καθώς θα επιτρέψει στο πλοίο να πραγματοποιήσει τις απαιτούμενες έρευνες στην περιοχή όπου προβλέπεται να ποντιστεί το καλώδιο.
Στη συνέχεια, η εταιρεία που διαχειρίζεται το έργο αναμένεται να υποβάλει επίσημο αίτημα για την έκδοση NAVTEX. Το αίτημα θα διαβιβαστεί στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας και, από εκεί, στην Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, η οποία είναι αρμόδια για την έκδοση της σχετικής αναγγελίας.
Το βασικό στοιχείο της διαδικασίας είναι ότι η NAVTEX, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, θα έχει άμεση ισχύ. Αυτό σημαίνει ότι, μόλις ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες εγκρίσεις, το Abeille Marengo θα μπορεί να αποπλεύσει χωρίς καθυστέρηση από το λιμάνι του Ηρακλείου, όπου παραμένει, και να κατευθυνθεί προς την περιοχή των ερευνών.
Η έκδοση της NAVTEX θεωρείται απαραίτητη όχι μόνο για την οργάνωση και την ασφάλεια των εργασιών, αλλά και για τη σαφή καταγραφή της ελληνικής θέσης ως προς τη δικαιοδοσία στην περιοχή. Για τον λόγο αυτό, η επανέναρξη των ερευνών αποκτά ευρύτερη πολιτική και διπλωματική σημασία, πέρα από το τεχνικό σκέλος του έργου.
Ευνοϊκότερη συγκυρία για την επανέναρξη των ερευνών
Καλά ενημερωμένες πηγές εκτιμούν ότι το διεθνές περιβάλλον, όπως έχει διαμορφωθεί μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση των εργασιών. Παράλληλα, περιορίζεται, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ο κίνδυνος να επαναληφθεί το επεισόδιο του 2024, όταν οι έρευνες είχαν διακοπεί μετά την παρέμβαση τουρκικών πολεμικών πλοίων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη συνεννόηση που έχει προηγηθεί μεταξύ της γαλλικής και της τουρκικής πλευράς. Με βάση τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, εκτιμάται ότι η Τουρκία είτε δεν θα αντιδράσει επί της ουσίας είτε θα περιορίσει την αντίδρασή της στη συνήθη πλέον πρακτική του hailing, δηλαδή σε παρεμβάσεις μέσω ασυρμάτου προς το ερευνητικό πλοίο.
Ένα νέο Κογκρέσο, στο οποίο ο έλεγχος ανήκει στο Δημοκρατικό Κόμμα, εκτιμάται ότι περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών του προέδρου Τραμπ σε σχέση με τα αιτήματα της Άγκυρας. Κεντρικό ζήτημα για την Τουρκία παραμένει η επιστροφή της στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Υπό αυτές τις συνθήκες, μια σοβαρή τουρκική κλιμάκωση στην περιοχή θα μπορούσε να προκαλέσει την αυξημένη προσοχή του αμερικανικού Κογκρέσου, κάτι που η Άγκυρα φέρεται να επιθυμεί να αποφύγει.
Παράλληλα, η Τουρκία παρακολουθεί την υποχώρηση της επιρροής του Ισραήλ στην Ουάσιγκτον, καθώς και την έντονη κριτική που δέχεται το Τελ Αβίβ για τον πόλεμο στο Ιράν. Μια νέα ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο θα ενίσχυε τον κίνδυνο να εμφανιστεί και η ίδια ως παράγοντας αποσταθεροποίησης, υπονομεύοντας το επιχείρημά της ότι ο βασικός «ταραχοποιός» της περιοχής είναι το Ισραήλ και ο Νετανιάχου.
Οι τουρκικές αντιδράσεις και η γαλλική φόρμουλα
Ωστόσο, η εκτίμηση για περιορισμένη αντίδραση δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί χωρίς επιφυλάξεις κινήσεις που θεωρεί ότι έρχονται σε αντίθεση με τις δικές της διεκδικήσεις. Η τουρκική πλευρά έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα «προστατεύσει τα δικαιώματά της» και δεν θα επιτρέψει «μη εξουσιοδοτημένες έρευνες» σε περιοχή που χαρακτηρίζει ως τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.
Στο πλαίσιο αυτό, η γαλλική πρόταση για «ενημέρωση» της Τουρκίας σχετικά με την πραγματοποίηση των ερευνών φαίνεται ότι έχει γίνει αποδεκτή από την Άγκυρα. Η συγκεκριμένη φόρμουλα προσφέρει μια διπλωματική διέξοδο, χωρίς να συνεπάγεται κατ’ ανάγκη αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων ή αποδοχή των τουρκικών διεκδικήσεων.
Παρά ταύτα, δεν απουσιάζουν οι επιφυλάξεις. Ορισμένες απόψεις θεωρούν ότι η διαδικασία περιλαμβάνει «γκρίζα σημεία», καθώς δεν υπάρχει σαφής υποχρέωση ενημέρωσης οποιουδήποτε άλλου κράτους, πέραν του παράκτιου κράτους που θεωρείται αρμόδιο για την υφαλοκρηπίδα και εκδίδει τη σχετική NAVTEX. Το ζήτημα αυτό αναμένεται να παραμείνει αντικείμενο διπλωματικής συζήτησης.
Η επικείμενη έκδοση της NAVTEX για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου σηματοδοτεί, επομένως, ένα κρίσιμο τεστ για την πορεία του GSI, αλλά και για τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο. Εφόσον η διαδικασία ολοκληρωθεί χωρίς νέα ένταση, το Abeille Marengo θα μπορέσει να επιστρέψει άμεσα στην περιοχή των ερευνών, δίνοντας εκ νέου ώθηση σε ένα έργο με σημαντικές ενεργειακές, οικονομικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις.
