Υπέρ της επίλυσης των θαλάσσιων διαφορών μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων και απευθείας συνομιλιών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας τάσσεται το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, χωρίς να λαμβάνει ρητή θέση για τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου που κύρωσε η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.
Διαφορετική στάση σε σχέση με προηγούμενες τοποθετήσεις του για το τουρκολιβυκό μνημόνιο φαίνεται να κρατάει πλέον το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Συγκεκριμένα, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, σε ερώτηση δημοσιογράφου, απέφυγε να καταδικάσει την επικύρωσή του και απλώς τάχθηκε υπέρ της επίλυσης των θαλάσσιων διαφορών μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν διατυπώνει ρητή θέση για τη νομιμότητα του μνημονίου ή την απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου. Εστιάζει στα οφέλη της διευθέτησης των θαλάσσιων ζητημάτων για τις επενδύσεις και τις έρευνες στην περιοχή, ενώ ενθαρρύνει την Ελλάδα και την Τουρκία να αντιμετωπίσουν τις διαφωνίες τους σε διμερές επίπεδο.
«Ενθαρρύνουμε τους εταίρους μας στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων», αναφέρει χαρακτηριστικά.
«Η επίλυση των θαλάσσιων ζητημάτων εξυπηρετεί τα συμφέροντα κάθε πλευράς και ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και έρευνες που θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου», προσθέτει.
Αναφερόμενο στην Αθήνα και την Άγκυρα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σημειώνει ότι «η Ελλάδα και η Τουρκία είναι αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Τις ενθαρρύνουμε να συζητήσουν σε διμερές επίπεδο για την αντιμετώπιση των όποιων διαφωνιών τους».
Η Αθήνα απέρριψε την απόφαση, τονίζοντας ότι το μνημόνιο αντίκειται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της περιοχής.
Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου
Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε στις 20 Οκτωβρίου το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, το οποίο είχε υπογραφεί το 2019.
Η απόφαση προκάλεσε την αντίδραση της Αθήνας, η οποία απέρριψε την κύρωση, υποστηρίζοντας ότι το μνημόνιο αντίκειται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της ευρύτερης περιοχής.
Η ελληνική πλευρά αμφισβητεί τη συμβατότητα της συμφωνίας με τους κανόνες του διεθνούς δικαίου που διέπουν τη θαλάσσια οριοθέτηση, ενώ η κύρωσή της από το λιβυκό κοινοβούλιο επαναφέρει το ζήτημα στο επίκεντρο των διπλωματικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Έντονη δυσαρέσκεια για την κύρωση του μνημονίου εξέφρασε και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής, η οποία εκδόθηκε στις 21 Οκτωβρίου εξ ονόματος της Ένωσης, επαναλαμβάνεται η ευρωπαϊκή θέση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Στην ίδια δήλωση υπογραμμίζεται ότι η συμφωνία δεν μπορεί να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.
Με αυτόν τον τρόπο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επαναβεβαιώνει την αντίθεσή της στη συγκεκριμένη συμφωνία, δίνοντας έμφαση στις επιπτώσεις που θεωρεί ότι έχει για τα δικαιώματα άλλων χωρών της περιοχής.
