“Το τραπεζικό σύστημα ή τα μνημόνια δεν ευθύνονται για την κρίση στην Ελλάδα”, κατέστησε σαφές ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, κ. Γιάννης Στουρνάρας, στο πλαίσιο ομιλίας του στο Μέγαρο Μουσικής, υπό τον τίτλο «Ο νέος ρόλος των κεντρικών τραπεζών και η σημασία του για την Ελλάδα».
Ειδικότερα, ο κ. Στουρνάρας τόνισε ότι «η κρίση δεν ξεκίνησε από το τραπεζικό σύστημα, όπως συνέβη σε άλλες χώρες», αλλά «αντίθετα, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα υπέστη τις συνέπειες μιας μεγάλης δημοσιονομικής κρίσης, η οποία επηρέασε το σύνολο της οικονομίας και απείλησε τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα».
«Ο δημόσιος διάλογος που κυριάρχησε στη χώρα μας, όταν αναφέρεται στην κρίση, εννοεί τις επιπτώσεις των μνημονίων. Υπονοεί δηλαδή στην ουσία ότι τα μνημόνια έφεραν την κρίση. Αυτή όμως η θέση είναι εντελώς ψευδής και συγκαλύπτει την πραγματικότητα. Η κρίση έχει όνομα: μεγάλος κίνδυνος χρεοκοπίας του ελληνικού κράτους στο τέλος της δεκαετίας του 2000, λόγω κυρίως μιας αδικαιολόγητα επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής που εκτίναξε το έλλειμμα του προϋπολογισμού σε δυσθεώρητα ύψη, μέσω της μεγάλης αύξησης κρατικών δαπανών χωρίς συνακόλουθη αύξηση κρατικών εσόδων», προσέθεσε χαρακτηριστικά ο διοικητής της ΤτΕ, ενώ υποστήριξε ότι «όσα επακολούθησαν, και τα μνημόνια, ήταν προσπάθειες να αποτραπεί η χρεοκοπία».
«Οι προσπάθειες αυτές είχαν ασφαλώς δυσάρεστες επιπτώσεις, οι επιπτώσεις όμως της χρεοκοπίας θα ήταν ανυπολόγιστες», επισήμανε.
Σε άλλο σημείο της ομιλίας του, ο κ. Στουρνάρας ανέφερε ότι «κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης, η μεγάλη πρόκληση για την Τράπεζα της Ελλάδος ήταν η διαφύλαξη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Ιδιαιτέρως στο περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας που επικράτησε το πρώτο εξάμηνο του 2015 αυτό ήταν καταλυτικής σημασίας.
Την περίοδο εκείνη η χρηματοπιστωτική σταθερότητα απειλήθηκε από την επιταχυνόμενη εκροή των τραπεζικών καταθέσεων και την αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, σε αντίθεση με την εικόνα που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται κατά τη διάρκεια του 2014, από τη μη αποδοχή από την ΕΚΤ των ελληνικών τίτλων ως εξασφαλίσεων στις πράξεις νομισματικής πολιτικής και, κυρίως, από τις έντονες συζητήσεις για έξοδο της χώρας από την ευρωζώνη».
Παράλληλα, «στη δύσκολη αυτή περίοδο, η ΤτΕ έπρεπε να εκτελέσει το κύριο καθήκον που τής επιβάλλουν η συμμετοχή της στο Ευρωσύστημα και το Καταστατικό της, δηλαδή να διαφυλάξει τη νομισματική σταθερότητα και να στηρίξει τη ρευστότητα του εγχώριου τραπεζικού συστήματος», ενώ «έπρεπε να συμβάλει στην εξομάλυνση της κατάστασης, διαφυλάττοντας συγχρόνως την ανεξαρτησία και το κύρος της», είπε ο κ. Στουρνάρας.
Αναφερθείς στο ζήτημα των capital controls και την αναγκαστικής τραπεζικής αργίας, ο διοικητής της ΤτΕ, υπογράμμισε πως «η τραπεζική αργία και η επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων και στις τραπεζικές συναλλαγές συγκράτησαν τις εκροές καταθέσεων και τη φυγή κεφαλαίων στο εξωτερικό», αν και, όπως προσέθεσε, «οι στρεβλώσεις όμως που επέφεραν στις αγορές κεφαλαίων, αγαθών και υπηρεσιών έχουν έμμεσες επιπτώσεις, που δεν μπορούν ακόμη να αποτιμηθούν με ακρίβεια».
Ο ίδιος στάθηκε, πάντως, και στη θετική πλευρά των περιορισμών, που ήταν η διεύρυνση της χρήσης του ηλεκτρονικού χρήματος.
«Από την άλλη πλευρά, βεβαίως, οι περιορισμοί ενθάρρυναν τη χρήση ηλεκτρονικού χρήματος», ανέφερε συγκεκριμένα, ενώ επισήμανε πως «ήδη υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η διευρυμένη χρήση ηλεκτρονικού χρήματος έχει θετικές επιδράσεις στην ιδιωτική κατανάλωση αλλά και στα φορολογικά έσοδα λόγω της συρρίκνωσης της άτυπης οικονομίας».
Στο τέλος της ομιλίας του, ο κ. Στουρνάρας επανέλαβε ότι «ο διάλογος που επικράτησε στη χώρα μας δεν ήταν νηφάλιος», καθώς «δημιούργησε ψευδαισθήσεις και καλλιέργησε την ψευδή εικόνα ότι την κρίση την προκάλεσαν τα μνημόνια, ενώ την κρίση την προκάλεσε η αδικαιολόγητα επεκτατική δημοσιονομική πολιτική».
Σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, αυτές οι ψευδαισθήσεις συνέβαλαν στο «να μην υιοθετηθεί από την κοινή γνώμη η αναγκαιότητα ριζικών μεταρρυθμίσεων, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να είναι η μόνη από τις τέσσερις χώρες της ευρωζώνης, οι οποίες υπήχθησαν σε μνημόνια, που παραμένει ακόμη σε μνημόνιο».
Όπως, χαρακτηριστικά, σχολίασε: «Οι άλλες τρεις έχουν βγει από τα μνημόνια, η Ιρλανδία μάλιστα αναπτύσσεται με ρυθμό κοντά στο 8%».
Ανέφερε, ακόμα, πως «συχνά, αυτού του είδους ο διάλογος επέτεινε την αβεβαιότητα, με αποτέλεσμα να υποχωρεί η εμπιστοσύνη της κοινωνίας απέναντι σε θεσμούς και πολιτικές.
Το φαινόμενο αυτό έχει ιδιαίτερη επίπτωση στο νομισματικό τομέα, ο οποίος στηρίζεται στην κοινή πεποίθηση ότι το χρήμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο ανταλλαγής, ως μέτρο και απόθεμα αξίας».
«Η διατήρηση αυτής της κοινής πεποίθησης είναι η μέγιστη ευθύνη των κεντρικών τραπεζών», υπογράμμισε ο Γιάννης Στουρνάρας.
