Ένα δαιδαλώδες δίκτυο υπεράκτιων συναλλαγών που οδηγούν στον Ρώσο πρόεδρο Vladimir Putin αποκαλύφθηκε μέσα από τη “μεγαλύτερη διαρροή στην Ιστορία”, τα Panama Papers, που έφερε στη δημοσιότητα η Διεθνής Σύμπραξη Ερευνητών Δημοσιογράφων (International Consortium of Investigative Journalists).
Στις offshore συναλλαγές ύψους πάνω από 2 δισ. δολλαρίων που περιλαμβάνονται στα 11,5 εκατομμύρια αρχεία της διαρροής, δεν εμφανίζεται το όνομα του Putin, ωστόσο η εμπλοκή του είναι εμφανής μέσω ενός επαναλαμβανόμενου μοτίβου όπου πολύ κοντινοί του άνθρωποι φαίνονται να διακινούν τεράστια ποσά και να συσσωρεύουν σε υπεράκτιες εταιρείες και assets υπέρογκα ποσά.
Το κουβάρι ξεκινά από τον Παναμά (αφού τα Panama Papers αφορούν αποκλειστικά διαρροή αρχείων της Mossack Fonseca, της παναμαϊκής δικηγορικής εταιρείας υπεράκτιων συναλλαγών) και το ίχνος συνεχίζει στη Ρωσία, την Ελβετία και την Κύπρο.
Ένα όνομα που ξεχωρίζει και κάνει άμεσα αντιληπτή την εμπλοκή Putin, είναι αυτή του καλύτερού του φίλου, Sergei Roldugin – μουσικού στο επάγγελμα – που, από την επεξεργασία των αρχείων από τον Guardian προκύπτει να έχει συσσωρεύσει σε offshore εταιρείες ποσό μεγαλύτερο των 100 εκατομμυρίων δολαρίων. Η εφημερίδα εικάζει πως ο Roldugin επιλέχθηκε λόγω του χαμηλού του προφίλ, αφού ο ίδιος έχει αρνηθεί πως ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα. Ωστόσο, οι φάκελοι των Panama Papers αποκαλύπτουν πως διατηρεί μερίδιο 12,5% στη μεγαλύτερη τηλεοπτική διαφημιστική εταιρεία της Ρωσίας, Video International που έχει ετήσιο τζίρο άνω του ενός δισ. δολαρίων. Παράλληλα, έχει και ποσοστό 3,2% στην Bank Rossiya, που παραδοσιακά θεωρείται η τράπεζα-όχημα για τα deals του Putin.
Επικεφαλής της Bank Rossiya είναι άλλος ένας άνθρωπος εμπιστοσύνης του Putin, ο Yuri Kovalchuk που οι ΗΠΑ θεωρούν τον “προσωπικό τραπεζίτη” πολλών μελών της ρωσικής κυβέρνησης και του προέδρου. Η τράπεζα τελεί υπό το καθεστώς διεθνών κυρώσεων μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, ωστόσο έχει διακινήσει περισσότερα από 1 δισ. δολάρια, κυρίως μέσω επισφαλών δανείων, ιδιαίτερα χαμηλότοκων και χωρίς αντίκρυσμα. Στο σχήμα εμπλέκονται επίσης μία ελβετική δικηγορική εταιρεία, το παρακλάδι της Russia Commercial Bank με έδρα την Κύπρο και δεκάδες offshore εταιρείες “κουφάρια” μέσω της Mossac Fonseca σε φορολογικούς παραδείσους όπως οι Παρθένες Νήσοι.
Αν και το όνομα του ίδιου προέδρου της Ρωσίας δεν εμφανίζεται πουθενά, τα δεδομένα αποκαλύπτουν ένα μοτίβο, όπως αναφέρει η εφημερίδα «Guardian», σύμφωνα με το οποίο οι φίλοι του κέρδιζαν εκατομμύρια δολάρια από συμφωνίες που δεν θα μπορούσαν να είχαν κλείσει χωρίς αυτόν και ότι η ίδια η οικογένεια του Πούτιν επωφελήθηκε αυτών των χρημάτων.
Αντιμέτωπος με φωνές για παραίτηση και πρόωρες εκλογές βρίσκεται ο πρωθυπουργός της Ισλανδίας, Σίγκμουντουρ Νταβίντ Γκουνλάουγκσον, ο οποίος είχε κρύψει εκατομμύρια δολάρια σε επενδύσεις στις ισλανδικές τράπεζες μέσω υπεράκτιας εταιρείας που κατείχε μυστικά. Ο ίδιος και η σύζυγός του είχαν αγοράσει την offshore Wintris το 2007, την οποία δεν δήλωσε όταν εξελέγη στο Κοινοβούλιο το 2009 και το 50% της οποίας πούλησε οκτώ μήνες αργότερα στη σύζυγό του έναντι ενός δολαρίου.
Βρετανία
Σε σκάνδαλα ξεπλύματος μαύρου χρήματος εμπλέκονται και έξι μέλη της βρετανικής Βουλής των Λόρδων, ενώ γίνονται γνωστές νέες λεπτομέρειες για τις υπεράκτιες συναλλαγές του αποβιώσαντος πατέρα του Βρετανού πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον, ο οποίος τα τελευταία χρόνια πρωτοστατεί στις πιέσεις για τη μεταρρύθμιση των φορολογικών παραδείσων.
Με υπεράκτιες εταιρείες συνδέονται και συγγενείς του προέδρου της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, Σι Ζιπίνγκ, ο οποίος έχει ορκιστεί να πολεμήσει τους «στρατούς της διαφθοράς», καθώς και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο, ο οποίος έχει τοποθετηθεί ως μεταρρυθμιστής σε μια άκρως διεφθαρμένη χώρα.
Στα έγγραφα περιλαμβάνουν και δεκάδες νομικά και φυσικά πρόσωπα που βρίσκονται στη «μαύρη λίστα» της κυβέρνησης των ΗΠΑ, λόγω των αποδεικτικών στοιχείων ότι έχουν συνεργαστεί με το μεξικάνικο καρτέλ ναρκωτικών, τρομοκρατικές οργανώσεις ή κράτη, όπως η Βόρειος Κορέα και το Ιράν.
Μία από τις εν λόγω εταιρείες παρείχε καύσιμα σε πολεμικά αεροσκάφη της συριακής κυβέρνησης που βομβάρδισαν και σκότωσαν χιλιάδες Σύρους πολίτες, σύμφωνα με τις Αρχές των ΗΠΑ.
Οπως προκύπτει από τα «Panama Papers», σχέσεις με offshores είχαν και μεγάλα ονόματα από τον χώρο του αθλητισμού, μεταξύ των οποίων ο ποδοσφαιριστής Λιονέλ Μέσι αλλά και ο Μισέλ Πλατινί, ένα από τα πρόσωπα-κλειδιά στο σκάνδαλο της FIFA.
Παγκόσμιο δίκτυο σε 42 χώρες
Η Mossack Fonseca έχει τη βάση της στον Παναμά αλλά έχει εξαπλωθεί σε όλον τον κόσμο μέσω ενός δικτύου 600 ανθρώπων σε 42 χώρες. Τα 11,5 εκατομμύρια έγγραφα που διέρρευσαν, 2,6 terrabytes από τη βάση δεδομένων της Mossack Fonseca, ήλθαν στην κατοχή της γερμανικής εφημερίδας «Suddeutsche Zeitung», η οποία στη συνέχεια τα μοιράστηκε με τη Διεθνή Σύμπραξη Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ). Εκατόν επτά οργανισμοί μέσων ενημέρωσης σε 78 χώρες ανέλυσαν τα έγγραφα.
Ο Ζεράρ Ράιλ, επικεφαλής της ICIJ, δήλωσε ότι τα έγγραφα καλύπτουν τις καθημερινές «δουλειές» στη Mossack Fonseca για διάστημα άνω της 40ετίας. «Πιστεύω ότι η διαρροή θα αποδειχθεί ως το μεγαλύτερο πλήγμα στην ιστορία για τον κόσμο των offshores λόγω της έκτασης των εγγράφων», ανέφερε ο Ράιλ.
